Οι παλιές Γουβιανές πηγές, τα πηγάδια και ο Ιωάννης Σταφυλάκης.

Οι παλιές Γουβιανές πηγές, τα πηγάδια και ο Ιωάννης Σταφυλάκης.

Πριν από 70 χρόνια περίπου υπήρχαν στις Γούβες δύο πηγές τρεχούμενα και γλυκόπιοτα νερά. Δίπλα από αυτές τις πηγές υπήρχε και από ένα πηγάδι. Η μια πηγή βρισκόταν νοτιοανατολικά των Γουβών με το τοπωνύμιο “Γουβιανό πηγάι” και η άλλη πηγή βρισκόταν νοτιοδυτικά των Γουβών με το τοπωνύμιο “Μακελαριανό”.

Από αυτά τα τρεχούμενα νερά οι τότε Γουβιανοί κουβαλούσαν νερό με τα σταμνιά. Σε αυτές τις μικρές πορείες που οι Γουβιανοί κουβαλούσαν το νερό, διπλοχαιρετιζόντουσαν και άλλες φορές σιγοτραγουδούσαν. Αλλά και οι νέες και οι νέοι όταν συναντιόντουσαν στο νερό, έκαναν σοβαρές και ηθικές συζητήσεις. Συγχρόνως έπαιρναν μαζί τους και τα ζώα τους που τα πότιζαν εκεί. Με όσο νερό περίσσευε από αυτές τις πηγές, ορισμένοι Γουβιανοί πότιζαν τα πανέμορφα περιβόλια τους. Από αυτά τα Γουβιανά πηγάδια έπαιρναν νερό στο πέρασμα των αιώνων και οι ξένοι εχθροί μας, οι Ενετοί, οι Τούρκοι, οι Γερμανοί και άλλοι. Ένα τρίτο Γουβιανό κοινόχρηστο πηγάδι υπήρχε στης Καλογιάς το Ρυάκι, το “Γεροτζανό πηγάι”, που από αυτό το πηγάδι έπαιρναν νερό οι κάτοικοι του μικρού Γουβιανού οικισμού “Γεροτζανό”.

Σε αυτές τις Γουβιανές πηγές και στα πηγάδια υπήρχαν μεγάλες πετροπελεκημένες γούρνες που τα τελευταία χρόνια “έκαναν φτερά κι εξαφανίστηκαν”. Στη νεροπηγή στο Γουβιανό πηγάι πριν από λίγες δεκαετίες υπήρχαν πέτρινες κρήνες και μια μαρμάρινη πλάκα που έγραφε “Δωρεά Ιωάννη Σταφυλάκη”. Δυστυχώς όμως οι τότε αρχές των Γουβών που έκαναν δρόμο της Καρογριάς το ρυάκι, αποφάσισαν και διέταξαν τον φορτωτή και κατέστρεψε και αυτές τις Γουβιανές κρήνες. Δυστυχώς αυτές τις κρήνες δεν τις φωτογράφησαν αυτοί που τις κατέστρεψαν.

Αυτές οι εξαφανισμένες κρήνες ήταν δωρεά του Ιωάννη Σταφυλάκη, που έχω καθήκον και υποχρέωση να γράψω για την ιστορία του, για να μαθαίνουν όλες οι επόμενες γενιές των Γουβών.

Στις αρχές του περασμένου αιώνα, ο μικρός Γουβιανός Γιάννης Σταφυλάκης μεγάλωνε σε άθλιες συνθήκες φτώχειας και πείνας. Απελπισμένος και αποφασισμένος ήθελε να φύγει από τις Γούβες και να δουλέψει οπουδήποτε, στη χώρα, στην Αθήνα ή στο εξωτερικό. Αλλά επειδή δεν είχε λεφτά να μετακινηθεί, αποφάσισε να πάει στην Παναγία των Γουβών να πάρει δανεικά λεφτά. Έτσι πήγε μπροστά στο εικονοστάσι της Παναγίας, γονάτισε, έκανε το σταυρό του και είπε “Παναγία μου, εγώ θα πάρω τα λεφτά από το παγκάρι σου δανεικά και όταν τα μαζέψω θα σου τα φέρω πίσω διπλά”. Δυστυχώς όμως ο πατέρας του Στυλιανού ανακάλυψε ότι τα λεφτά που είχε ο γιος του τα είχε πάρει από το παγκάρι της εκκλησίας. Αμέσως έπιασε από το αυτί τον Στυλιανό του και τον γύριζε στα σοκάκια και έλεγε στους χωριανούς πως ο γιος του έκλεψε τα λεφτά από την Παναγία.

Παρόλα αυτά ο μικρός Γιάννης Σταφυλάκης κατάφερε και πήγε στην Αθήνα, δούλεψε και μέσα σε λίγα χρόνια με τη δουλειά του και την ευλογία της Παναγίας, μεγαλούργησε οικονομικά και έφτιαξε την μεγαλύτερη μάντρα οικοδομικών υλικών της Αθήνας. Μετά ήρθε στις Γούβες και τους είπε “εγώ που σας “έκλεψα” τα ψιλά από το παγκάρι σας, θα σας κάνω στο λιβάδι-πλατεία ένα μεγάλο γλέντι. Μόνο σφάξτε μοσχάρια, σφάξτε χοίρους, σφάξτε αρνιά, φέρτε κρασιά και φέρτε οργανοπαίχτες να γλεντήσουμε με τις ευλογίες της Παναγίας μας”. Μετά από αυτό το γλέντι ο Γιάννης Σταφυλάκης έκανε πολλές δωρεές στις Γούβες. Από αυτές τις δωρεές που παρέμειναν γνωστές είναι οι κρήνες στη Γουβιανή πηγή, η καγκελόπορτα της Παναγίας της Κεράς και η κεντρική σιδερόπορτα του Δημοτικού Σχολείου Γουβών, που όλα γράφουν το όνομα του. Ας ονομάσουμε λοιπόν στις Γούβες ένα σοκάκι με το όνομα του “κλέφτη” Γουβιανού δωρητή “Οδός Ιωάννη Σταφυλάκη”.

Τα μετακατοχικά χρόνια σταμάτησαν να τρέχουν οι Γουβιανές πηγές. Στη συνέχεια οι προοδευτικοί Γουβιανοί άνοιξαν εκεί κοντά δύο πολύ φαρδιά πηγάδια, μετά έχτισαν ένα σχετικά μεγάλο κτίριο αντλιοστάσιο με ταράτσα και σοβάδες. Μετά έφτιαξαν μια μεγάλη τσιμεντένια δεξαμενή στην κορυφή των Γουβών, στην Καστελιάνα, με την προϋπόθεση να αντλούν το νερό από τα Γουβιανά πηγάδια, να γεμίζουν τη δεξαμενή να υδροδοτούν τις Γούβες. Αλλά επειδή το Ελληνικό κράτος δεν έδινε λεφτά στην κοινότητα, δε λειτούργησε αυτό το έργο. Ευτυχώς όμως μετά το 1960 που ο δήμος Ηρακλείου υδροδοτήθηκε από τα Μάλια, ο μακαρίτης πρόεδρος της κοινότητας Γουβών, ο Κώστας Μαρκάκης ή Σοφέρης, ενέργησε και παραχώρησε ο δήμος Ηρακλείου νερό στις Γούβες.

Δε μπορώ να μην καταγγείλω από αυτό το άρθρο ότι τα Γουβιανά αφεντικά των Γουβών που πριν λίγες δεκαετίες κατεδάφισαν τις κρήνες, κατεδάφισαν και το σχετικά μεγάλο κτίριο του Γουβιανού πηγαδιού, χωρίς κανένα λόγο και αιτία. Γιατί;!

Βορεινά από το Γουβιανό πηγάι έχει δημιουργηθεί στο πέρασμα των αιώνων μια φανταστική πλατεία που γύρω-γύρω της υπάρχουν ελαιόδεντρα, κυπαρίσσια, κισσοί, αβρωνιές, συκιές, βερικοκιές, ροδιές, λεμονιές, πορτοκαλιές, ευκάλυπτοι, περιβόλια και άλλα. Σε αυτή την όμορφη πλατεία έπρεπε να είχαμε φυτέψει στο παρελθόν και άλλα δέντρα και λουλούδια, για να τα απολαμβάνουν οι περιπατητές αυτού του όμορφου δρόμου και πλατείας. Έτσι αυτή η φυσική πλατεία είναι κατάλληλη για συναυλίες, θέατρα, χοροεσπερίδες, κληδώνους, γλέντια και άλλα.

Πριν 15 χρόνια περίπου ο πολιτιστικός και εξωραϊστικός σύλλογος Γουβών ενέργησε μέσω του δήμου και έβαλε στύλους της ΔΕΗ με λάμπες μέχρι αυτά τα Γουβιανά πηγάδια. Δυστυχώς όμως τα χρόνια πέρασαν και αυτοί οι στύλοι δεν συνδέθηκαν με κάποιο ρολόι του ζάπλουτου δήμου Χερσονήσου, να είναι κάθε καλοκαίρι διαθέσιμο για πολιτιστικές εκδηλώσεις των Γουβών και σε αυτή την όμορφη πλατεία των Γουβιανών πηγαδιών.

Τελειώνοντας αυτό το άρθρο μου είμαι σίγουρος ότι τα αφεντικά των Γουβών δεν θα το λάβουν υπόψη, όπως όλα τα προηγούμενα γραφούμενα μου που πάντα τα χαρακτηρίζουν ουτοπικές και ανύπαρκτες τρύπες στα νερά.

Το μποτζάλε του ενός Γουβιανού πηγαδιού.

 

 

 (Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 30/1/2021)

Στις Γούβες να επαναφέρουμε το Χοντρό Χαράκι και τα δύο αγκωνάρια στο εικονοστάσι.

Στις Γούβες να επαναφέρουμε το Χοντρό Χαράκι και τα δύο αγκωνάρια στο εικονοστάσι.

Σε κάθε χωριό και πόλη του τόπου μας κάναμε, κάνουμε και θα κάνουμε μικρά και μεγάλα λάθη. Αυτά τα λάθη πρέπει να μας παραδειγματίζουν, να μας διδάσκουν και να μας ωφελούν. Όπως λέει μια λαϊκή παροιμία “το πάθημα είναι μάθημα”. Εμείς με το που θα κάνουμε αυτά τα λάθη, παρακαλούμε τον Θεό να μας συγχωρέσει.

Γι’ αυτό θεωρώ τον εαυτό μου έναν από αυτούς που κάνουν λάθη αλλά και σωστά πράγματα. Δική μου υποχρέωση είναι να καταγράφω τα λάθη και τα σωστά πράγματα που γίνονται και δεν γίνονται στο χωριό μου, τις Γούβες. Όπως λέει μια λαϊκή παροιμία “αν δεν παινέσεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει”. Έτσι όλα τα γραφούμενα του κάθε τόπου συναρμολογούν την κάθε ιστορία για να διδάσκει τις επόμενες γενιές. Γι’ αυτό γράφω αυτό το άρθρο.

Τα τελευταία χρόνια το Ελληνικό κράτος διαπλάτυνε τον ΒΟΑΚ και στις Γούβες, κάτω από το βουνό Έδερη. Σε αυτή τη διαπλάτυνση έκαναν βόρεια της Έδερης διάφορους παράλληλους ασφαλτοστρωμένους δρόμους. Δίπλα από έναν τέτοιο δρόμο που ενώνει τις Γούβες με τη Χερσόνησο, υπήρχε ένας μεγάλος βράχος, το “Χοντρό Χαράκι”, που πριν εκατοντάδες ή χιλιάδες χρόνια κατρακύλησε από την κορυφή της Έδερης και σταμάτησε τριακόσια μέτρα περίπου βόρεια από τους πρόποδες του βουνού. Αυτό το Γουβιανό χαράκι, ήταν ένα σύμβολο για τις Γούβες γι’ αυτό η περιοχή απέκτησε το τοπωνύμιο “Χοντρό Χαράκι”, που εκατοντάδες Γουβιανά συμβόλαια το αναφέρουν. Είναι αλήθεια και πραγματικότητα ότι σε πολλά χωριά της Κρήτης υπάρχουν παρόμοια χαράκια που τα έχουν χαρακτηρίσει τοπωνύμια. Ακόμα και σε χωριά έχουν δώσει τα ονόματα χαρακιών όπως ένα κεφαλοχώρι της Μεσαράς το ονόμασαν “Χάρακα” και ένα άλλο χωριό του Ηρακλείου το ονομάζουν “Χαράκι”. Αλλά και σε ολόκληρη την Κρήτη συχνοτραγουδούμαι την Κρητική μαντινάδα “Στο ρίζομα του χαρακιού κάνει ασκιανό να κάτσω, να πέσω ν’ αποκοιμηθώ τσ’ αγάπης να ξεχάσω”.

Έτσι από τα παμπάλαια χρόνια οι εκάστοτε Γουβιανοί σέβονταν αυτό το χαράκι και τη σημασία του. Όταν ο πρώην Δήμος Γουβών έδωσε ονόματα στους δρόμους των Γουβών, εγώ τους είχα προτείνει να ονομάσουν το δρόμο που ήταν δίπλα στο χαράκι “Οδός Χοντρό Χαράκι”.

Τους τελευταίους μήνες που ασφαλτόστρωσαν αυτούς τους παράλληλους δρόμους, το χοντρό χαράκι δεν εμπόδιζε ούτε την ασφαλτόστρωση, ούτε το κράσπεδο, ούτε το τσιμεντένιο πεζοδρόμιο, ούτε τις μπάρες αυτού του δρόμου. Πολλοί Γουβιανοί που αγαπούσαν αυτό το Χοντρό Χαράκι προειδοποίησαν τις αρχές των Γουβών να ενημερώσουν τους ειδικούς του Δήμου Χερσονήσου και τους κατασκευαστές του δρόμου να μην το καταστρέψουν, γιατί δεν εμπόδιζε τη διαπλάτυνση του δρόμου. Αλλά αυτό που συνέβη ήταν ότι αρχίσαν σε αυτό το δρόμο την καταστροφή του Χοντρού Χαρακιού. Ευτυχώς όμως που περνούσαν από εκεί Γουβιανοί και σταμάτησαν την ολοκληρωτική καταστροφή του και τώρα όποιος περνά και το βλέπει μοιάζει σαν βομβαρδισμένο έγκλημα.

Στον ίδιο δρόμο του Χοντρού Χαρακιού, λίγες εκατοντάδες μέτρα νότια προς τις Γούβες, στην τοποθεσία “της Καλογριάς το ρυάκι”, υπήρχε για πολλούς αιώνες εκεί ένα εικονοστάσι κι ένα αγκωνάρι περίπου ένα μέτρο, και η βάση του ήταν ένα πλακωτό τετράγωνο αγκωνάρι. Από αυτό το δρόμο περνούσαν συνέχεια οι Γουβιανοί και όχι μόνο, που πάντα έκαναν το σταυρό τους και ορισμένοι πήγαιναν και άναβαν το καντήλι του. Αυτό το Γουβιανό εικονοστάσι ήταν Ορθόδοξο Χριστιανικό σύμβολο που είχε τη δική του Ορθόδοξη ιστορία. Άλλοι λένε πως πριν από πολλά χρόνια είχε γίνει εκεί μια μάχη που σκοτώθηκαν Γουβιανοί και άλλοι λένε πως εκεί είχε γίνει κάποιο θαύμα. Στις Γούβες άλλοι συχνολένε πως οι Τούρκοι έκλεβαν αυτά τα αγκωνάρια του εικονοστασίου και το επόμενο πρωί αυτά πάλι βρίσκονταν στη θέση τους. Γι’ αυτό εκείνη η περιοχή απέκτησε το ιερό τοπωνύμιο “εικονοστάσι”, που πολλά Γουβιανά συμβόλαια το αναφέρουν.

Πριν από δέκα χρόνια περίπου 300 μέτρα περίπου νότια από αυτό το εικονοστάσι, οι υπεύθυνοι της Ενορίας Γουβών, έφεραν από εκτός Κρήτης με μια νταλίκα ένα εκκλησάκι του Αγίου Στυλιανού και το έβαλαν πάνω σε μια τσιμεντένια βάση. Μετά πήραν αυτά τα δύο αγκωνάρια του εικονοστασίου και τα έβαλαν μέσα σε αυτό το εκκλησάκι. Έτσι ο ήλιος κι εμείς δεν ξαναείδαμε αυτά τα δύο Ορθόδοξα αγκωνάρια και θρησκευτικά σύμβολα των Γουβών. Γι’ αυτό όταν περνούμε από εκεί δεν μας κάνει όρεξη να κάνουμε το σταυρό μας, αλλά ούτε μας κάνει όρεξη να ανάβουμε το καντηλάκι του εικονοστασίου μας, γιατί δεν υπάρχουν εκεί αυτά τα δύο ιερά αγκωνάρια.

Για να γίνουν όλα τα παραπάνω γραφούμενα μου μέλι γάλα, πρέπει εμείς οι Γουβιανοί να βρούμε ένα πολύ μεγάλο και πανέμορφο χαράκι να το βάλουμε στο ίδιο μέρος να το αντικαταστήσουμε. Έπειτα πρέπει να κατασκευάσουμε ιμιτασιόν αυτά τα δύο αγκωνάρια του εικονοστασίου και να τα τοποθετήσουμε δίπλα στο εικονοστάσι μας. Αλλά επειδή πάνω από μισό αιώνα εγώ ότι προτείνω, ότι γράφω κι ότι λέω για τον πολιτισμό των Γουβών δεν γινόταν, δεν γίνονται και δεν θα γίνονται, έτσι οπωσδήποτε και αυτές οι προτάσεις μου θα χαρακτηριστούν από τα “αφεντικά” των Γουβών, τρύπες στο νερό και δε θα γίνουν ποτέ. Γιατί;!

 (Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 4/1/2021)

 

Με νόμιμες αποστάσεις και μάσκες έπρεπε να αφήσουν τα πάμφτωχα παιδιά να πουν τα κάλαντα.

Όλα τα προηγούμενα χρόνια τα φτωχά ελληνόπουλα έλεγαν τα κάλαντα. Εύχονταν χρόνια πολλά σε όλους, καλά Χριστούγεννα, καλή πρωτοχρονιά κι ευτυχισμένος ο κάθε καινούριος χρόνος. Πάντα τα φτωχά παιδιά είχαν όλον τον κάθε χρόνο υπόψη τους ότι θα έλεγαν τα κάλαντα την παραμονή των Χριστουγέννων και της πρωτοχρονιάς. Για να δίνουν Χριστουγεννιάτικες και πρωτοχρονιάτικες Χριστιανικές ευχές και χαρές στο κάθε σπιτικό, που θα τα βοηθούσε με λίγα λεπτά του ευρώ ή με κάποια καλούδια.

Εφέτος όμως το 2020, την χρονιά του κορονοϊού με “ψηφισμένες νομοθεσίες” αποφάσισαν και διέταξαν αυστηρά όλα τα παιδιά της Ελλάδας να μη λένε τα κάλαντα. Με αυτή τη “νόμιμη” διαταγή αυτά τα φτωχά παιδιά δεν μάζεψαν λεφτά από τα κάλαντα για να αγοράσουν μια σοκολάτα, ένα παιχνιδάκι, ένα μολύβι ή ένα χριστόψωμο να το φάνε.

Για τη νέα χρονιά του 2021 εύχομαι σε όλα τα παιδιά που δεν τα άφησαν να πούνε τα κάλαντα, χρόνια πολλά και να κάνουν υπομονή με την ελπίδα ότι του χρόνου θα τα αφήσουν να μας τα πουν.

 

 (Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 30/12/2020)

 

Το 2020 πρέπει να εκδώσουμε στις Γούβες ένα τιμητικό ημερολόγιο αφιερωμένο στη μνήμη του Λεωνίδα Γεωργιάδη Λόγιου (1832-1870)

Το 2020 πρέπει να εκδώσουμε στις Γούβες ένα τιμητικό ημερολόγιο αφιερωμένο στη μνήμη του Λεωνίδα Γεωργιάδη Λόγιου (1832-1870)

Φέτος το 2020 συμπληρώθηκαν 150 χρόνια από τον θάνατο του μεγάλου και τίμιου Γουβιανού πολιτικού επαναστάτη Λεωνίδα Γεωργιάδη Λόγιου (1832-1870), δάσκαλου, φιλόλογου, νομικού, πολιτικού και εκλεγμένου την 1/2/1867 γενικού γραμματέα της επαναστατικής κυβέρνησης της Κρήτης. Αυτός ο Γουβιανός πολιτικός της επανάστασης του 1866-69 αγωνίστηκε τίμια για τη λευτεριά της Κρήτης και του λαού της. Αυτή η Κρητική επανάσταση είχε πάρα πολλούς εξωτερικούς εχθρούς, γι’ αυτό προχωρούσε με κρίση και κρισιμότητα μέχρι που απέτυχε τον Μάη του 1869. Ο Λεωνίδας Γεωργιάδης Λόγιος ήταν από τους κυριότερους οργανωτές και τιμιότερους αγωνιστές αυτής της επανάστασης και πιστός πρωτοπόρος της ένωσης της Κρήτης με την Ελλάδα.

Σε Κρητικά αρχεία υπάρχουν πάρα πολλά έγγραφα του Λογίου που ζητούσε βοήθεια και στήριξη της επανάστασης από την Ελλάδα και τις Ευρωπαϊκές συμμαχικές δυνάμεις για να ελευθερωθεί η Κρήτη από την Τουρκική σκλαβιά. Αλλά ο Λεωνίδας Γεωργιάδης Λόγιος ποτέ δεν ήθελε να γίνει πλούσιος, ούτε πουλιόταν ούτε αγοραζόταν από κανέναν, γι’ αυτό ήταν πάντα τίμιος επαναστάτης.

Μετά την αποτυχία της επανάστασης ο Λόγιος κυνηγημένος και στεναχωρημένος συνέχιζε να αγωνίζεται για τη λευτεριά μας από τη Σύρο. Η Κρήτη όμως και η Ελλάδα δεν του πρόσφεραν ούτε μισή φέτα ψωμί σαν συσσίτιο για να συντηρείται και να αγωνίζεται.

Από το 1870 έως το 2020 συμπληρώνονται 150 χρόνια από τον θάνατο του. Αυτή η επετειακή χρονιά δεν τιμήθηκε ούτε στις Γούβες ούτε στον ζάμπλουτο Δήμο Χερσονήσου, ούτε στην υπόλοιπη Κρήτη. Πάνω από μισό αιώνα παρακαλώ τις εκάστοτε αρχές των Γουβών, τις αρχές του πρώην Δήμου Γουβών και του ζάμπλουτου Δήμου Χερσονήσου να φτιάξουμε έναν ανδριάντα του Λογίου στις Γούβες στο Λιβάδι-Πλατεία. Πάντα όμως αυτοί με δουλεύουν ειρωνικά.

Το 2019 και το 2020 προειδοποιούσα τις αρχές των Γουβών και του Δήμου Χερσονήσου να αφιερώσουμε στις Γούβες ολόκληρο το 2020 στην επέτειο των 150 χρόνων της μνήμης και των αγώνων του Λογίου. Οι αρχές όμως των Γουβών και του ζάμπλουτου Δήμου Χερσονήσου, πάνω από μισό αιώνα για ό,τι προτείνω, ό,τι λέω και ό,τι γράφω, δεν έκαναν, δεν κάνουν και δεν θα κάνουν τίποτα. Γιατί;! Τώρα όλοι δικαιωμένοι και δικαιολογημένοι από τον κορονοϊό είναι “νικητές” που μπορούν να δικαιολογούνται “νόμιμα” που δεν τίμησαν στις Γούβες και στην Κρήτη την επέτειο των 150 χρόνων από το θάνατο αυτού του τίμιου Γουβιανού Επαναστάτη.

Από το 2019 είχα προτείνει στις αρχές των Γουβών και του Δήμου Χερσονήσου να εκδώσουν ένα τιμητικό ιστορικό και συλλεκτικό ημερολόγιο γι’ αυτή την επέτειο. Αλλά δυστυχώς πέρασε το 2020 και δεν το εκδώσαν ούτε θα το εκδώσουν. Γιατί;!

Να ‘τανε σαν τον Λόγιο στον κόσμο οι ανθρώποι,

Θα ‘ταν η γη ειρηνική κι ελεύθεροι όλοι οι τόποι.

 (Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 29/12/2020)

Ο Γουβιανός Λεωνίδας Γεωγιάδης Λόγιος (1832-1870)

Έτσι πλημμύρησε ο Γουβιανός ποταμός Γούργουθας ή Κατρουλιάρης στις 10 Νοεμβρίου 2020.

 

Έτσι πλημμύρησε ο Γουβιανός ποταμός Γούργουθας ή Κατρουλιάρης στις 10 Νοεμβρίου 2020.

Θεώρησα αναγκαίο και απαραίτητο να καταγράψω συγκεντρωτικά τη μεγάλη, χειμαρρώδης και απότομη καταστροφική πλημμύρα και στο Γουβιανό ποταμό Γούργουθα ή Κατρουλιάρη, στις Κάτω Γούβες.

Είναι βέβαιο πως αυτή η πλημμύρα ήταν προβλεπόμενη από τη μετεωρολογία. Έτσι κι έγινε, στα Μάλια, στη Σταλίδα, στη Χερσόνησο, στην Ανάληψη, στις Γούβες, στις Γούρνες και αλλού. Κατά την προσωπική μου γνώμη, αυτή η πλημμύρα ίσως να είχε γίνει πριν από πολλές εκατοντάδες χρόνια.

Πολλοί συμπολίτες μας την χαρακτήρισαν “Θεομηνία”, γιατί δεν ξέρουν ότι ο Θεός ποτέ δεν κάνει ζημιές και καταστροφές. Άλλοι έλεγαν πως ο ποταμός τους πήρε χωράφια, πεζούλες, ελαιόδεντρα, πλατάνια, χαρουπιές και άλλα δέντρα. Χωμάτισε πηγάδια, γκρέμισε τοίχους, γέμισε υπόγεια και μαγαζιά με νερά και λάσπες, πήρε αυτοκίνητα και έπνιξε ζώα, αλλά ευτυχώς δεν έπνιξε ανθρώπους. Όποιος έβλεπε αυτές τις καταστροφές έλεγε πως ήταν βομβαρδισμένο τοπίο.

Γι’ αυτές τις αναμφισβήτητες πραγματικότητες δεν φταίνε οι βροχές και ο Γουβιανός ποταμός Γούργουθας ή Κατρουλιάρης. Φταίμε όλοι εμείς.

Οφείλω να αναφέρω πως από την αρχή αυτής της καταστροφικής πλημμύρας ήρθαν αμέσως στις Γούβες πολλά πυροσβεστικά οχήματα και πολλά οχήματα του Δήμου Χερσονήσου για να βοηθήσουν τους πλημμυροπαθείς να μην τους πάρει το ποτάμι.

Στη συνέχεια ήρθε ο Δήμαρχος Χερσονήσου Γιάννης Σέγκος με ειδικούς από το δήμο, καθώς ήρθαν και ο Περιφερειάρχης Σταύρος Αρναουτάκης και ο Αντιπεριφερειάρχης Νομού Ηρακλείου, Νίκος Συριγωνάκης για να συμπαρασταθούν και να βοηθήσουν τους πλημμυροπαθείς. Την επόμενη μέρα ήρθαν αξιωματούχοι του υπουργείου για να καταγράψουν τις ζημιές που έπαθαν επαγγελματίες και ιδιώτες στις Κάτω Γούβες.

Έτσι είναι βέβαιο πως το Ελληνικό Κράτος, η Περιφέρεια Κρήτης και ο Δήμος Χερσονήσου θα αποκαταστήσουν τις ζημιές και θα χρηματοδοτήσουν τους πληγέντες όσο είναι δυνατόν.

(Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 21/11/2020)

Γιάννης Γιαννουδάκης, ο Γουβιανοχερσονιώτης καφετζής, χορευτής και μαντολινάρης.

 

Γιάννης Γιαννουδάκης, ο Γουβιανοχερσονιώτης καφετζής, χορευτής και μαντολινάρης.

Πολλές φορές έχω γράψει μικρά αφιερώματα σε αξιόλογους συντοπίτες μου Γουβιανούς του παλιού καιρού. Οι ευαισθησίες μου όμως και η συνείδηση μου με ώθησαν να γράψω για τον αξιοσέβαστο συγχωριανό μου, τον Γιάννη Γιαννουδάκη, ή Γιάννη του Τσαγκαρονικόλη, ή “Γουβιανό”, όπως τον ονομάζουν οι Χερσονιώτες.

Ο Γιάννης γεννήθηκε στις Γούβες το 1932. Τα χρόνια του μεσοπολέμου ο πατέρας του, ο Νίκος Γιαννουδάκης και η μάνα του η Ευσεβία απέκτησαν έξι παιδιά, τον Γιάννη, τη Μαρία, τη Χριστοθέα, τη Γεωργία, τον Μανώλη και την Κατερίνη. Αυτά τα αξιοπρεπέστατα αδέρφια ήταν πάντα αγαπημένα και όταν μεγάλωσαν έκαναν αξιέπαινες οικογένειες. Αυτά τα αδέρφια ήταν η πιο χορευτάδικη οικογένεια των Γουβών και οι καλύτεροι χορευτές απ’ αυτά τα αδέρφια ήταν ο Γιάννης και η Χριστοθέα, που όταν χόρευαν πηδηχτό τους θαύμαζαν όλοι.

Ο Γιάννης του Τσαγκαρονικόλη μετά που τέλειωσε το δημοτικό σχολείο Γουβών, πήγε στο γυμνάσιο στο Ηράκλειο. Δυστυχώς όμως οι τότε συνθήκες της ζωής δεν του επέτρεψαν να το τελειώσει. Τα μεταπολεμικά χρόνια ο πατέρας του Γιάννη, ο Τσαγκαρονικόλης, άνοιξε ένα καφενείο στην κάτω πλατεία των Γουβών, που στη συνέχεια το ανάλαβε και το δούλευε ο Γιάννης για να βοηθήσει στην επιβίωση της οικογένειας του. Μετά έμαθε κουρέας και είχε το κουρείο μέσα στο καφενείο.

Ο μικρός όμως Γιάννης ήταν γεννημένος και μεγαλωμένος μαζί με τους Γουβιανούς μερακλήδες, κανταδόρους, οργανοπαίχτες και χορευτές. Έτσι αγόρασε μια μαντόλα από τον Μανώλη Βλαχάκη ή Μαλιώτη. Μετά έγινε καλός μαντολινάρης στις παρέες, στις καντάδες, στα γλέντια και στους γάμους.

Τα χρόνια εκείνα είχε παίξει με τους Γουβιανούς οργανοπαίχτες, όπως τον λυράρη Μιχάλη Μαρκάκη ή Σπανό, τον βιολάτορα Κωστή Μαρκάκη ή Κοντόχα, τον βιολάτορα και λυράρη Στερεό Πλευράκη. Επίσης στις αρχές της δεκαετίας του 1960, είχε παίξει στο πρώτο γλέντι του τότε μαθητευόμενου Γουβιανού λυράρη και τραγουδιστή Γιάννη Κουφαλιτάκη, που τότε τον συμβούλεψε να πατά το πόδι του κάτω για να μην χάνουν τον χρόνο οι χορευτές. Ο Γιάννης του Τσαγκαρονικόλη τα χρόνια εκείνα ήταν από τους καλύτερους μαντολινάριδες, κανταδόρους, τραγουδιστές και χορευτές των Γουβών και των γύρω χωριών.

Ο Γιάννης διοργάνωνε μεγάλα γλέντια στο καφενείο του στην κάτω πλατεία των Γουβών ανήμερα του Αγίου Παντελεήμονα και της Παναγίας της Κεράς στις 8 του Σεπτέμβρη. Στο καφενείο του τις δεκαετίες του 1950-70 είχαν παίξει σε αυτά τα Γουβιανά γλέντια ο Σκαλανιώτης βιολάτορας Κωστής Βασιλάκης, ο Μουχταριανός βιολάτορας Μανώλης Πετρουγάκης, ο Επισκοπιανός βιολάτορας Ηρακλής Σταυρουλάκης, ο λυράρης Νίκος Ξυλούρης, ο λυράρης Ζαχαρίας Μελεσανάκης, ο λυράρης Μιχάλης Τσαγκαράκης και πολλοί άλλοι αξιόλογοι καλλιτέχνες.

Ο αγαπητός μας Γιάννης Γιαννουδάκης παντρεύτηκε το 1972 την εκλεκτή της καρδιάς του, τη Χερσονιώτισσα Παρασκευούλα ή Σκεύω Μουντράκη, που απέκτησαν μια κόρη, την Ευσεβία ή Έφη.

Ο μακαρίτης ο πεθερός του, ο Αντρέας Μουντράκης, έτυχε να έχει το παραδοσιακό καφενείο στη Χερσόνησο, που το ανάλαβε ο Γιάννης από το 1972 και το λειτουργεί μέχρι σήμερα με το όνομα “Η Συνάντηση”. Παραμένει το μοναδικό παραδοσιακό καφενείο της Χερσονήσου που έχει τεζιάκι και σερβίρει ελληνικά καφεδάκια, καρτεράκια με κρητικά βότανα, τσικουδιά με αστραγάλια, σταφίδες, οφτές πατάτες, ελιές, παξιμαδάκια και άλλα.

Ο Γιάννης έχει πάντα στο καφενείο του τη μαντόλα, το βιολί και το μαντολίνο. Τα πιο παλιά χρόνια είχαν κάνει στο καφενείο αμέτρητα παρεάκια με παλιούς μερακλήδες περβολάρηδες και ψαράδες, με τους παλιούς οργανοπαίχτες και φίλους του, όπως ο Πισκοπιανός λυράρης Πολύδωρος Παρλαμάς, ο Γουβιανός λαουτιέρης και μαντολινάρης Γιάννης Μπαριτάκης, ο γνωστός Χερσονιώτης τσαγκάρης και λυράρης Κωστής Τραπιέρης, ο επιπλοποιός και μαντολινάρης Μπάμπης Συντιχάκης, ο συμβολαιογράφος Γιώργης Σαββάκης και πολλοί άλλοι. Τα τελευταία χρόνια συχνοπαίζει μαζί με τον Γιάννη, ο Γουβιανός μαντολινάρης, λυράρης και μπουζουκτσής, ο Βαγγέλης Πλευράκης του Στερεού.

Από το 1972 που εγκαταστάθηκε ο Γιάννης στη Χερσόνησο, κάθε καλοκαίρι έρχεται με την αγαπητή του οικογενειακή παρέα στις Γούβες στα πανηγύρια του Άγιου Παντελεήμονα και της Παναγίας της Κεράς για να γλεντήσει και να χορέψει το Γουβιανό πηδηχτό χωρό κι εμείς τον θαυμάζουμε.

Τελειώνοντας, θέλω να δώσω τα συγχαρητήρια μου στον Γιάννη γιατί εφέτος το 2020, τα δυο παιδιά της κόρης του της Έφης, ο Γιάννης και ο Γιώργος, πέρασαν στα πανεπιστήμια. Γιάννη να είσαι πάντα καλά και να χαίρεσαι ό,τι αγαπάς.

Γιάννη πάντα φερνόσουνε με τσι πιτήδειους τρόπους

και πεθυμιές σου ήτανε να αγαπάς τσ’ αθρώπους.

Γάμος στις Γούρνες το 1963. Στο βιολί ο Κωστής Μαρκάκης (Κοντόχας) και στη μαντόλα ο Γιάννης Γιαννουδάκης.

 

(Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 20/10/2020)

Μια Πατριαρχική επιστολή για τον Γουβιανό μακαριστό Επίσκοπο Αρίσταρχο Μαυράκη.

Μια Πατριαρχική επιστολή για τον Γουβιανό μακαριστό Επίσκοπο Αρίσταρχο Μαυράκη.

Γράφει ο Βαγγέλης Μπαριτάκης

Στις 4 Σεπτέμβρη δημοσίευσα στην “Πατρίς” ένα άρθρο, μικρή μελέτη και μικρό αφιέρωμα, παρουσιάζοντας τον Γουβιανό μακαριστό Επίσκοπο, Αρίσταρχο Μαυράκη (1932-2002). Έτσι αυτοί που διάβασαν αυτό το μικρό αφιέρωμα έμαθαν παλαιότερα και νεότερα στοιχεία για τη ζωή και του θρησκευτικούς αγώνες που έκανε αυτός ο Επίσκοπος.

Επειδή ο Αρίσταρχος Μαυράκης γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια και υπηρέτησε εκεί σαν ιεράρχης, θεώρησα σωστό να στείλω αυτό το μικρό αφιέρωμα στο Πατριαρχείο Αλεξάνδρειας. Το Πατριαρχείο μου απάντησε με μια επιστολή ηθικής αμοιβής και ανεκτίμητης ευλογημένης καθοδήγησης και θάρρους, που τη δημοσιεύω:

(Αντιγραφή Επιστολής)

------------------------------------------------------------------------------------------

Αξιότιμε κ. Ευάγγελε Μπαριτάκη, τέκνον της ημών Μετριότητος, χάρις και έλεος και ειρήνη παρά του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού.

Ελάβαμε το άρθρο σας σχετικά με τον μακαριστό Επίσκοπο Ζηνουπόλεως, κύρο Αρίσταρχο Μαυράκη και θερμώς σας ευχαριστούμε. Σας συγχαίρουμε εγκαρδίως για την έρευνα, αλλά και τον κόπο, τον οποίο καταβάλατε για το εν λόγω άρθρο, καθώς με αυτό τον τρόπο αποδίδεται φόρο τιμής στην μνήμη ενός θεοφιλούς εργάτου του Ευαγγελίου.

Ολοθύμως ευχόμεθα, με την χάρη του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, να εκδοθεί ένας τόμος αφιερωμένος στο πρόσωπο του, μέσα από τον οποίο οι παλαιοί θα ενθυμούνται και οι νεώτεροι θα μαθαίνουν περί του Κρητός Αρχιερέως.

Μετά πατρικών ευχών και Πατριαρχικών ευλογιών.

(υπογραφή) Θεόδωρος Β΄

Εν τη Μεγάλη Πόλει της Αλεξάνδρειας

τη 29η Σεπτεμβρίου 2020

------------------------------------------------------------------------------------------

 (Δημοσιευμένο στην εφημερίδα "Πατρίς" στις 5 Οκτωβρίου του 2020)